Gijs is 9 en bij ons thuis wordt er flink gegamed. De afgelopen tijd hebben we ruim vijftig games op Steam getest voor onze toplijsten. Soms samen op de bank, soms om de beurt, en soms speelde ik alleen verder omdat het voor Gijs te moeilijk werd.
Wat ik daarvan geleerd heb: of een game een succes wordt, ligt zelden aan de game zelf. Het gaat om de match. Past deze game bij dit kind, op dit moment? Hieronder zet ik op een rij waar je op kunt letten en welke games wanneer leuk zijn. Steeds met als voorbeeld wat Gijs er zelf van vond.
1. Mislukken moet grappig zijn
De grootste hits bij ons waren games waarin misgaan net zo leuk is als lukken. Bij Worms World Party lag Gijs dubbel om aanvallen die compleet mislukten. Bij Super Meat Boy moest hij vooral lachen om hoe vaak zijn poppetje doodging, en omdat je meteen weer aan de start staat, blijf je proberen. En bij BattleBlock Theater vond hij het soms leuker om mij het water in te duwen dan om het level uit te spelen.

Kijk dus niet alleen of een game moeilijk is, maar vooral hoe hij met fouten omgaat. Ben je binnen een paar seconden terug? Dan is moeilijk vaak geen probleem.
2. Snapt je kind het binnen een paar minuten?
Plants vs. Zombies was meteen raak. Zombies die op je tuin afsloffen, erwtenschieters die ze terugduwen, een walnoot als muur: alles is in één keer duidelijk. Gijs wilde steeds “nog één leveltje”.
Bij Factorio was het precies andersom. Er is zoveel te bouwen en uit te zoeken dat je bijna een handleiding nodig hebt om te beginnen. Gijs vond het idee van een eigen fabriek wel interessant, maar er zijn leukere games, vindt hij.
3. Let op hoeveel dingen tegelijk moeten
Dit was voor mij de grootste les. Age of Empires II klonk Gijs geweldig in de oren: kastelen bouwen en ridders sturen. Maar boeren aansturen, grondstoffen in balans houden, onderzoek doen en ondertussen een leger aanvoeren was te veel. Hij verloor het overzicht, zijn boeren stonden stil en zijn leger deed maar wat. Bij Command & Conquer ging het net zo.

Een game waarin je met één ding tegelijk bezig bent, werkt op deze leeftijd veel beter. Mini Metro is ook plannen en vooruitdenken, maar je tekent alleen lijntjes. Voor Gijs is het een puzzel waarbij je steeds slimmer moet plannen. En SimCity 4 werd zelfs zijn favoriete game van het lijstje: huizen, wegen en winkels zelf neerzetten en de stad steeds groter zien worden.
4. Moeilijk mag, als je kind beter wordt
Moeilijk is niet erg, zolang je kind merkt dat het vooruitgaat. Cuphead en Hollow Knight zijn allebei pittig. Gijs ging vaak dood en moest eindbazen een paar keer proberen. Maar juist dat stukje verder komen, elke keer weer, maakte het leuk. Bij Ghosts ’n Goblins Resurrection hielp het dat je een makkelijkere stand kunt kiezen.
Het gaat mis als een game timing of geduld vraagt die je kind nog niet heeft. Bij Bionic Bay vond Gijs de truc meteen gaaf, maar na een hele reeks mislukte sprongen was de lol eraf. Bij Teslagrad Remastered moest ik de eindbazen doen, en dan wordt meekijken al snel verveeld op de bank hangen. Baba Is You vond hij een grappig idee, maar de puzzels werden hem te moeilijk. Die heb ik alleen verder gespeeld.
5. Kijk verder dan de plaatjes
Een game kan er rustig uitzien en toch te heftig zijn. INSIDE vond Gijs in het begin spannend op een goede manier. Maar na een paar keer gepakt worden vond hij het te eng. Eerlijk gezegd had ik dat kunnen zien aankomen, want de game heeft PEGI 18. Bij LIMBO wilde hij steeds weten wat er achter het volgende scherm zat, maar sommige momenten waren best eng. En bij Ugly vroeg hij zelf of we iets anders konden doen. Dat zegt genoeg.
Kijk daarom altijd even naar de PEGI-leeftijd en de beschrijving die erbij staat, en speel het eerste stuk samen. Dan merk je snel of de sfeer past.
6. Een figuur om voor te zorgen
Wat bij Gijs altijd werkt: een dier of figuurtje waar hij om geeft. In Planet of Lana wil hij vooral dat er niks met het beestje Mui gebeurt, en dat maakt elke stap net wat spannender. In Neva draaide voor hem alles om de wolf. Toen het verdrietig werd, moest hij wel even slikken, maar hij wilde per se weten hoe het afliep.

7. Actie wint het van verhaal
Een mooi verhaal is voor mij vaak een reden om te spelen, voor Gijs veel minder. Het verhaal op de radio in The Cub boeide hem niet zo, hij wilde gewoon verder rennen. Bij SANABI vond hij het verhaal soms wat ingewikkeld, maar de grijphaak supergaaf. Verwacht dus niet dat je kind hetzelfde uit een game haalt als jij. Dat hoeft ook niet.
Welke games zijn wanneer leuk?
Niet elke game past bij elk moment. Zo deel ik ze zelf in:
Samen op de bank
- Worms W.M.D: om de beurt, dus rustig en toch chaotisch
- Keep Talking and Nobody Explodes: de een ontmantelt een bom, de ander leest de handleiding
- BattleBlock Theater: samenwerken, of elkaar het water in duwen
- Exploding Kittens 2: snel en luchtig, het leukst met meer spelers
- Carcassonne: ook leuk met opa en oma
Samen rustig een wereld ontdekken
- Planet of Lana: voelt als een animatiefilm
- GRIS: geen vijanden, alles in je eigen tempo
- Neva: mooi en ontroerend, onze grote favoriet uit deel 2
- Yoku’s Island Express: vrolijk, grappig en niet meteen heel moeilijk

Even tussendoor, een kort potje
- Tetris Forever: steeds nog één potje
- Breakout: Recharged: simpel, snel en verslavend
- Arkanoid: Eternal Battle: makkelijk te snappen, moeilijk om echt goed te worden
- Geometry Dash: springen op de muziek
- Sky Force Reloaded: levels opnieuw spelen om beter te worden
Voor een kind dat graag bouwt en plant
- SimCity 4: de favoriet van Gijs
- Mini Metro: een puzzel waarbij je steeds slimmer plant
- Plants vs. Zombies: het ideale instapspel voor strategie
Voor een puzzelaar
- Viewfinder: volgens Gijs voelt het soms alsof je kunt toveren
- COCOON: een soort magische puzzeldoos
- FEZ: draai de wereld en er verschijnt een nieuwe weg
- Gorogoa: een levend prentenboek
Voor een doorzetter
- Super Meat Boy: vaak dood, meteen weer verder
- Cuphead: pittige eindbazen, en samen te spelen
- Hollow Knight: elke keer een stukje verder
- N++: zoveel levels dat je voorlopig niet klaar bent
Voor papa’s avondje alleen
- Baba Is You: te moeilijk voor Gijs
- Bionic Bay: slim, maar meedogenloos precies
- Factorio: veel te ingewikkeld voor nu
- Age of Empires II: over een paar jaar proberen we het opnieuw
- INSIDE: een meesterwerk, maar (nog) te heftig
Welke game past bij welke leeftijd?
Dit zijn onze inschattingen, op basis van hoe het bij Gijs ging en de PEGI-leeftijd. Elk kind is anders, dus zie het als richtlijn.
- Vanaf ± 6 jaar: Tetris Forever, Breakout: Recharged
- Vanaf ± 7 jaar: GRIS, Arkanoid, Sky Force Reloaded, Carcassonne
- Vanaf ± 8 jaar: Worms, Planet of Lana, Neva, Hollow Knight, Viewfinder, Mini Metro, Geometry Dash
- Vanaf ± 10 jaar: Keep Talking, Super Meat Boy, Teslagrad 2, Pizza Tower
- Vanaf ± 12 jaar: LIMBO, SANABI
- Ouder: Factorio (± 14), Commandos 2 & 3 (± 16), INSIDE (PEGI 18)
Onze tips in het kort
- Kies een game waarin mislukken grappig is.
- Kijk of je kind het binnen een paar minuten snapt.
- Let op hoeveel dingen tegelijk moeten.
- Moeilijk mag, als je kind merkt dat het beter wordt. Kijk of er een makkelijkere stand is.
- Check de PEGI-leeftijd en speel het eerste stuk samen.
- Werkt het nog niet? Bewaar de game voor later. Age of Empires II proberen wij over een paar jaar opnieuw.
Alle games die we getest hebben, met per game wat ik en Gijs ervan vonden, vind je in onze categorie Games.